Wat is een energy-only market?

Definitie

Een energy-only market, kortweg EOM, is een groothandelsontwerp waarin generatoren en opslag vooral verdienen door elektrische energie te verkopen, in MWh, tegen de marktprijs, niet doordat ze simpelweg beschikbaar staan. Voor jouw batterij betekent dat: er is geen vaste vergoeding voor "stand-by zijn", je moet echt leveren om te verdienen. België vertrok van een energy-only-ontwerp, maar heeft dat sinds november 2025 aangevuld met een marktbreed capaciteitsvergoedingsmechanisme (CRM), goedgekeurd voor 2025–2034. Elia veilt daarin capaciteit vier jaar (Y-4) en één jaar (Y-1) vooraf, als antwoord op de kernuitstap. Het CRM verving de eerdere strategische reserve. Jouw batterij verdient dus in een hybride markt: energie en systeemdiensten vormen de basis, met daarnaast een apart spoor voor beschikbare capaciteit.

Hoe investering geacht wordt te werken

In een zuivere energy-only market verloopt een investeringsbeslissing in theorie via een simpel mechanisme: schaarse uren leveren hoge prijzen op, en die pieken vergoeden flexibele en piekcapaciteit die maar zelden draait. Gemiddelde prijzen samen met die pieken moeten dan de vaste kosten over de hele levensduur van een asset dekken. Verbruikers en retailers hedgen zich ondertussen in via forwards en PPA's, langetermijncontracten die de prijs vooraf vastleggen, zodat ze niet volledig blootstaan aan kortstondige prijsschokken. Worden de pieken politiek te hard afgetopt, of dreigt de bevoorradingszekerheid in het gedrang te komen, dan voegen overheden een capaciteitsvergoeding toe bovenop het energy-only-mechanisme, een aparte betaling voor beschikbare MW's. In België is dat het CRM; die hybride realiteit is intussen de norm in Europa.

Interactie met hernieuwbaar en flexibiliteit

Zero-marginal-cost hernieuwbare bronnen, zon en wind zonder brandstofkost, drukken de prijzen naar beneden in overvloedige uren. Dat effect heet wel eens cannibalisatie: hoe meer zon of wind er is, hoe lager de prijs net op het moment dat die bronnen het meest produceren. Flexibiliteit, batterijen, demand response, interconnectors, verplaatst energie van lage- naar hoge-prijsuren, en levert daarnaast ook reserves aan het net. Voor jouw batterij is de businesscase daardoor grotendeels een energy-plus-ancillary-services-verhaal: prijsspreads vangen tussen goedkope en dure periodes, gecombineerd met systeemdienstopbrengsten zoals FCR, de reserve die het net helpt op 50 Hz te houden. Capaciteitsvergoedingen via het CRM zijn een extra, apart spoor.

Wat een energy-only market niet is

Het verkopen van MWh op de day-aheadmarkt of intradagmarkt is iets fundamenteel anders dan een gegarandeerde capaciteitsbetaling voor elke beschikbare MW. Onbalanssettlement op energieafwijkingen is evenmin hetzelfde als een vast retailtariefproduct. En marginale pricing via de merit order verschilt wezenlijk van cost-plus gereguleerde productietarieven, waarbij een overheid simpelweg de kosten plus een marge vergoedt.

Takeaway voor jouw installatie

Waardeproposities die zelfverbruik, tradingspreads en FCR stapelen, passen in deze hybride wereld van energie, systeemdiensten en waar van toepassing capaciteit. Je monetariseert wanneer je produceert, verbruikt en reserveert, niet gewoon hoeveel je in totaal per jaar opwekt. Dat is precies het uitgangspunt waarop SEG de sturing van jouw batterij en omvormer baseert.