Wat is curtailment en wanneer is het slim?
Wat is curtailment?
Curtailment is het tijdelijk beperken van je zonne-energieproductie om injectie bij negatieve stroomprijzen te vermijden. Het klinkt tegen-intuïtief: waarom zou je vrijwillig minder groene stroom opwekken? Het antwoord zit in hoe dynamische energiecontracten werken. Op zo'n contract betaal je niet één vaste prijs per kWh, maar volg je de prijs van de groothandelsmarkt per uur of kwartier, en die kan op zonnige, winderige momenten onder nul zakken. Injecteer je dan zonder sturing, dan betaal je letterlijk om je eigen stroom het net op te sturen.
Curtailment is dus geen defect en geen verspilling omwille van verspilling: het is een bewuste, tijdelijke rem op je omvormer die alleen actief wordt in de uren waarin injecteren je meer kost dan het oplevert.
Waarom bestaan negatieve prijzen eigenlijk?
Negatieve prijzen zijn een rechtstreeks gevolg van hoe de day-aheadmarkt werkt: aanbod- en vraagbiedingen worden gerangschikt volgens de zogenaamde merit order, en de laatst aanvaarde bieding bepaalt de clearingprijs voor iedereen. Op een zonnige dag met veel wind en weinig industriële vraag overtreft het aanbod van zon en wind soms de vraag ruimschoots. Omdat hernieuwbare bronnen zo goed als geen marginale kost hebben, zakt de clearingprijs dan tijdelijk onder nul. Voor injectie op een dynamisch contract draait het net om: jij betaalt de negatieve prijs voor elke kWh die je op dat moment het net op stuurt.
Dit patroon wordt met het jaar frequenter. In 2025 telde de Belgische day-aheadmarkt (Belpex) al meer dan 520 uren met een negatieve prijs, bij een hernieuwbaar aandeel van ongeveer 37% (22,2 TWh) op het net. Hoe meer zon- en windcapaciteit erbij komt, hoe vaker en hoe dieper die dip in de prijzen kan gaan, en die richting is voorlopig niet aan het keren.
Wat is een curtailbare omvormer?
Een gewone omvormer doet één ding: hij zet de gelijkstroom van je panelen om in wisselstroom voor je woning en het net. Wat je niet zelf verbruikt, gaat naar het net, zonder terugkoppeling of sturing.
Een curtailbare omvormer kan wel op commando bijgestuurd worden: van 0% tot 100% van zijn vermogen, in stappen van 1%, met een reactietijd van slechts enkele seconden. Dat vereist een open communicatieprotocol tussen de omvormer en de sturing, zoals Modbus TCP/RTU of SunSpec: niet elke "slimme" omvormer laat dat toe, sommige fabrikanten houden die sturing achter een gesloten cloud-platform. Merken die dit in de praktijk wel ondersteunen, zijn onder meer Sungrow (SH- en SG-serie), SMA (Sunny Boy en Sunny Tripower), SolarEdge (Home Hub en Three Phase) en Solplanet (ASW- en AiSWEI-serie).
Heb je nog een oudere, niet-stuurbare omvormer, dan volstaat het om die te vervangen door een curtailbaar model en te koppelen aan de MoMa-sturing: doorgaans een kwestie van één dag werk, zonder dat je panelen opnieuw geïnstalleerd moeten worden.
Wanneer is curtailment nuttig?
In de zomer, bij hoog zonne-aanbod en laag verbruik, kunnen prijzen dalen tot ver onder nul. Op dat moment is het logischer om je omvormer tijdelijk af te regelen dan om je batterij tot 100% te laden en vervolgens toch negatief te moeten injecteren.
Een paar concrete situaties waarin curtailment doorgaans zinvol wordt:
- Je batterij zit al vol en je thuisverbruik is laag, terwijl de zon volop schijnt
- De day-aheadprijs voor het actuele kwartier staat negatief of net op het break-evenpunt na aftrek van distributiekosten
- Er is geen flexibele last in huis, zoals een laadpaal of boiler, om het overschot naartoe te sturen
- De verwachte prijs in de volgende kwartieren blijft negatief, waardoor wachten geen zin heeft
Hoe regelt SEG dit automatisch?
De MoMa-sturing van SEG stopt niet bij verlies vermijden: ze anticipeert. MoMa ziet een prijsdaling op voorhand aankomen, en beperkt je productie soms al iets vroeger dan strikt nodig om bewust ruimte vrij te houden in je batterij. Die ruimte wordt dan net op het juiste moment gevuld met goedkope of zelfs negatief geprijsde stroom uit het net. Curtailment wordt zo meer dan alleen bescherming: het wordt een bijkomend verdienmodel, naast je eigen zelfverbruik en batterijopslag.
Wat levert het op?
Op een doorsnee zonnige dag met negatieve injectieprijzen produceert een 6 kWp PV-installatie tijdens de piekuren al snel 16 tot 18 kWh. Aan een gemiddelde negatieve prijs van -€0,25/kWh komt dat al neer op €4 à €5 verlies op die ene dag, zonder curtailment. En dat is nog zonder de gemiste kans om actief stroom uit het net te trekken tijdens diezelfde uren, wat een goed gestuurde curtailbare installatie wél doet: je had er dus aan kunnen verdienen in plaats van te betalen.
Een gemiddelde residentiële installatie op een dynamisch energiecontract recupereert met een curtailbare omvormer en MoMa-sturing indicatief €200 à €300 per jaar: een combinatie van vermeden injectieverliezen tijdens negatieve uren en actieve winst uit day-ahead arbitrage. De terugverdientijd van de curtailbare omvormer plus MoMa-sturing ligt voor de meeste residentiële installaties gemiddeld tussen drie en vijf jaar. Deze cijfers zijn modelberekeningen op basis van 2025-2026 en variëren met installatiegrootte, batterijcapaciteit, verbruikspatroon en gekozen sturingsmodel.
Niet langer een keuze, maar de norm
Ook netbeheerders bewegen in die richting: voor sommige nieuwe aansluitingen in Vlaanderen geldt vandaag al een curtailment-vereiste. De vraag is niet meer óf je installatie stuurbaar moet zijn, maar wanneer dat voor iedereen geldt.
Veelgestelde vragen
Beschadigt curtailment mijn omvormer? Nee. Curtailbare omvormers zijn precies ontworpen om hun vermogen dynamisch te regelen, en doen dat vandaag ook al bij netbeperkingen die de netbeheerder oplegt. Curtailment op basis van prijs gebruikt in essentie diezelfde technologie, alleen bepaalt de marktprijs mee het sturingssignaal.
Verlies ik daardoor groenestroomcertificaten of premies? Curtailment vermindert enkel de injectie in de uren waarin die toch negatief scoort, dus de impact op je totale jaarproductie is doorgaans beperkt, terwijl de besparing op die negatieve-prijsuren daar tegenover staat.
Werkt dit met mijn huidige omvormer? Dat hangt af van het merk en model. Niet elke omvormer is curtailbaar binnen ons systeem, ook al belooft de fabrikant sturing. Neem contact op met SEG om te laten checken of jouw installatie al compatibel is, of wat een upgrade zou inhouden.
Conclusie
Een goed gedimensioneerde batterij geeft je opslagcapaciteit, MoMa-sturing geeft je intelligentie, en een curtailbare omvormer geeft je de bevoegdheid om niet te produceren wanneer dat slimmer is dan wel produceren. Die drie samen vormen een installatie die niet alleen verlies vermijdt bij negatieve prijzen, maar er actief op verdient.
Gerelateerde artikelen
Dynamische energiecontracten: niet het verbruik maar slimme sturing maakt het verschil
Een VEKA-onderzoek bij meer dan duizend Vlaamse gezinnen bevestigt: niet hoeveel je verbruikt, maar wanneer, bepaalt of een dynamisch contract loont. Wij zorgen dat je thuisbatterij, laadpaal en warmtepomp automatisch op de juiste momenten schakelen.
181 bedrijven op de rem door een overbelast net: tijd voor slimme energie
181 Belgische bedrijven staan vandaag zonder toegang tot het stroomnet, en dat aantal groeit razendsnel. Slimme sturing van je eigen energieverbruik wordt daardoor niet langer een optie, maar een noodzaak om als bedrijf vooruit te kunnen.
De energierevolutie is in volle gang en niemand houdt haar nog tegen
Tien jaar na het klimaatakkoord van Parijs wordt de energietransitie niet langer gedreven door beleid, maar door technologie die simpelweg beter en goedkoper is. Bij Opteco en Smart-E-Grid zien we die versnelling elke dag bij onze klanten.